Wielkanoc 2015: zając, czy królik? Co jest symbolem świąt?

  • 2015-01-10, Aktualizacja: 2015-03-24 16:09
Wielkanocny Zając

Czym różni się zając od królika, który jest symbolem Wielkanocy ... (© Zenon Kubiak, arch. MM)

Czym różni się zając od królika, który jest symbolem Wielkanocy i skąd się wzięło to zwierzę w naszej tradycji? Znamy odpowiedzi na te pytania.

Wielkanoc 2015


Zając uznawany jest za jeden z symboli Wielkanocy. Przez społeczeństwo, Kościół stroni od wykorzystywania wizerunku tego zwierzaka, skupiając się raczej na baranku jako symbolu Chrystusa. Nic dziwnego, święty Jan nazywa w swojej ewangelii Jezusa Barankiem Bożym, a symbolika zająca ma korzenie pogańskie. Baranek jest symbolem sacrum, a zając profanum.

Zając albo królik?


Przede wszystkim należy rozróżnić zająca od królika. - Zając jest większy, ma dłuższe kończyny i charakterystyczne długie uszy - mówi dr Łukasz Depa z Katedry Zoologii Wydziału Biologii i Ochrony Środowiska Uniwersytetu Śląskiego. Zając Szarak to nasze rodzime zwierzę, które zamieszkuje tereny otwarte i rolnicze. W marcu zające łączą się w pary, obserwujemy charakterystyczne zachowanie godowe - Samica najpierw "boksuje" samca, a następnie ten ją goni, sprawdza wtedy, czy zając jest odpowiednim partnerem. Przez te zachowania zając kojarzy nam się z nadejściem wiosny - dodaje dr Depa.

Królik europejski pochodzi natomiast z Półwyspu Iberyjskiego. Gatunek rozprzestrzenił się w Europie podczas podbojów armii rzymskiej. - W kulturze te dwa gatunki się ze sobą zlały, w naszym kraju to jednak zając jest symbolem Wielkanocy, królik uznawany jest za niego w krajach Europy Zachodniej - tłumaczy biolog.

Starożytne zające


Dr Grzegorz Odoj, etnolog z Wydziału Etnologii i Nauk o Edukacji UŚ wskazuje na starogermańskie pochodzenie symbolu zająca. W towarzystwie kur i zajęcy pokazywała się bogini wiosny Ostara, czasem przedstawiano ją nawet z głową zająca. - Zające obserwowaliśmy również w Grecji, pojawiały się obok Afrodyty jako symbol odrodzenia i płodności - mówi dr Grzegorz Odoj. W starożytnym Egipcie postać zająca przyjmował Ozyrys, bóg zmartwychwstały.

Zwierzę lubieżne i demoniczne


Tak wyglądało to w kulturach starożytnych, a z czym kojarzony był zając w Polsce? - Chłopi uważali go za symbol płodności, witalności, ale też zbereźności - mówi dr Odoj. - Trzeba zauważyć, że nawet dzisiaj słynne są "króliczki" Playboya, a nie np. koniki albo pieski. Uszy i zajęcze nóżki przez wiele lat były traktowane jako amulety, które przynoszą szczęście - dodaje.

Z drugiej strony ludzi zawsze fascynowała nocna aktywność zająca, był uznawany za zwierzę lunarne, kojarzone z księżycem, a postaciami lunarnymi w kulturze były przede wszystkim demony kobiece. - Przez to zające były traktowane podobnie jak czarne koty, ludzie bali się gdy zając przebiegł drogę, nie mogły przebywać w pobliżu gospodarstwa - mówi etnolog. W baśniach braci Grimm czarownice często przybierały postać kotów lub zajęcy.

Jak symbolika zająca wygląda dzisiaj? - Wiedza potoczna odeszła w niepamięć za sprawą maskotek. Pluszowego króliczka możemy znaleźć nawet w koszyku wielkanocnym - podsumowuje dr Odoj.


Piotr Kalsztyn

Komentarze (0)

Podane dane osobowe będą przetwarzane przez Media Regionalne Sp. z o.o. z siedzibą w Warszawie. Podanie danych jest dobrowolne. Pozostałe informacje na temat celu i zakresu przetwarzania danych osobowych oraz Twoich praw znajdziesz w regulaminie. Dodając komentarz akceptujesz regulamin.

Brak komentarzy. Możesz być pierwszy!

Video

Reklama

Przeczytaj także

Najczęściej czytane

Witryna korzysta z plików cookies oraz informacji zapisywanych i odczytywanych z localStorage, aby dopasować interesujące treści oraz reklamy. Korzystanie z serwisu bez zmiany ustawień przeglądarki, w szczególności w zakresie cookies, oznacza, że pliki będą umieszczane na urządzeniu końcowym. Możesz zmienić ustawienia przechowywania i dostępu do cookies i localStorage używając ustawień przeglądarki lub używanego urządzenia. Szczegóły w Polityce Prywatności.

Zamknij