*

Co to są językowe wyznaczniki spójności tekstu?

Utworzono: 2011-05-04 14.31 - Ostatnia aktualizacja: 2011-05-04 14.31

„Językowe wyznaczniki spójności tekstu” - wyjaśniamy co to jest

Dziś na podstawowej maturze z języka polskiego pojawiło się bardzo tajemnicze, a dla niektórych nawet przerażające, określenie: „JĘZYKOWE WYZNACZNIKI SPÓJNOŚCI TEKSTU”. Specjalnie dla Was wyjaśniamy, co oznacza ten skomplikowany językowy twór i czy jest się czego obawiać.

Tekst powinien składać się ze wstępu, rozwinięcia i zakończenia, a więc mieć co najmniej trzy akapity – jest to tzw. struktura trójczłonowa. Spójność leksykalna (spójność wyrazów) tekstu bazuje natomiast na homoleksji, synonimii, hiponimii i antonimii i to one właśnie są odpowiedzialne za spójny, przyjemny i właściwie napisany tekst.

Aby tekst był spójny można zastosować:

- homoleksja – homoleksja pokrewna polega na tworzeniu rzeczowników odczasownikowych
(przykłady: mit – mityczny, arkadia – arkadyjski, gapa –gapowaty, margines – marginalny, literatura – literacki)
- hiponimii – polega na użyciu (przeważnie najpierw) wyrazu o ogólniejszym znaczeniu, a dalszym tekście o znaczeniu bardziej szczegółowym
(przykłady: wiersz (najpierw) – erotyk (później), twórca – poeta, poeta – wieszcz, drzewo – lipa, zwierzę – osioł)
- kohiponimy – nimi również można spajać tekst, najpierw pojawia się wyraz ogólniejszy, a później wyrazy bardziej szczegółowe
(przykłady: rodzice – matka i ojciec; zwierzęta – wół i osioł; kwiaty – róża i fiołek)
- spójność synonimiczną – użycie wyrazów bliskoznacznych (synonimów)
(przykłady: przyroda – natura, biedny – ubogi, ogromny – olbrzymi, zabić – zgładzić, codziennie – każdego dnia, prędkość – szybkość, błonica – dyfteryt)
- wyrażenia spójnikowe (spójniki).
(przykłady: ale, więc, lecz, toteż, chociaż, oto, otóż, bo, bowiem; a więc, tak więc, i oto, dlatego właśnie)
- odpowiedni szyk wyrazów
- tzw. operatory międzyzdaniowe
(przykłady: pisałem dotychczas ... , teraz przejdę do ... , oto przykład, chciałbym zwrócić uwagę na ... ; z tego wynika, że ... , z dotychczasowych rozważań ... ; nasuwa się pytanie, czy...)
- tzw. modulanty i wyrażenia przyimkowe
(przykłady: rzecz jasna, co prawda, w gruncie rzeczy jednak, jednak, przecież, także, przeciwnie, odwrotnie, ponadto, widocznie, przy tym, poza tym, właśnie, również, znowu, natomiast, w dodatku, tymczasem, w rzeczywistości, ponadto, wreszcie, za to)
- wyrażenia i zwroty wyliczające
(przykłady: po pierwsze..., po drugie..., najpierw..., następnie..., w pierwszej kolejności przedstawię, najpierw omówię, a potem ... , tyle o ... , można to rozumieć w dwojaki sposób, pierwszy ... ; drugi....)


Poszukajcie, czy wymieniliście któreś ze wspomnianych powyżej przykładów, wybór był duży :) Jedna z nauczycielek powiedziała nam, że nie jest to trudne, bowiem zadanie polegało na rozumnym podaniu przykładów. Nie trzeba więc było znać żadnej skomplikowanej terminologii.

Trzymamy za Was kciuki! :)

zgłoś nadużycie
Komentarze
XD :D  :X XD :D :X
nie wierze Dodane

mam dobrze;D

matura matura
Dodane

nie wiecie czy spojnik "czyli" tez pasuje?

Ada Ada
@ matura Dodane

"CZYLI"

słownik j. polskiego (red. Szymczak) mówi, że jest to: "partykuła przyłączająca człon wyjaśniający"

internet, a dokładniej wikipedia, wyróżnia "czyli" wśród spójników współrzędnych:
* łączne, np. a, i, oraz, tudzież
* rozłączne, np. albo, bądź, czy, lub
* wykluczające, np. ani, ni
* przeciwstawne, np. a, aczkolwiek, ale, jednak, lecz, natomiast, zaś
* wyjaśniające, np. CZYLI, mianowicie
* wynikowe, np. dlatego, i, przeto, tedy, więc, zatem

Zatem, według mnie, też pasuje :), ponieważ możemy zastosować np. w zdaniu:
Ania odpowiedziała poprawnie na pytania, czyli zdała maturę.
lub np.
Ania zdała maturę, czyli odpowiedziała poprawnie na pytania.
lub np.
Ania odpowiedziała poprawnie na pytania, więc zdała maturę.

"Czyli" jest więc sposobem na zgrabne połączenie dwóch zdań w jedno, podobnie jak "więc" :)

mika mika
wyznaczniki Dodane

Fajnie, żeby poloniści o tym mówili. myślę, że wśród nich, wielu miałoby trudności z odpowiedzią na to pytanie. to powinno być na maturze rozszerzonej. Pierwszy raz słyszę o homoleksji, hiponimii. A tak po za tym na j. polskim miałam synonimy i antonimy, nikt mi nie mówił przez tyle lat o wyrażeniu takim jak synonimiai antonimia. Kto nas uczy polskiego. Sprawdźcie najpierw wiedzę naszym polonistom. Porażka Dziś już nie ma Sokratesów

uczeń podstawówki uczeń podstawówki
homoleksja Dodane

"- homoleksja – homoleksja pokrewna polega na tworzeniu rzeczowników odczasownikowych
(przykłady: mit – mityczny, arkadia – arkadyjski, gapa –gapowaty, margines – marginalny, literatura – literacki)"
Podane przykłady to przymiotniki odrzeczownikowe, a rzeczowniki odczasownikowe to: pisać-pisanie; mówić-mówienie; siedzieć-siedzenie!

Dodaj swój komentarz: